Za wykroczenia przeciw środowisku kara pozbawienia wolności?!

Kodeks karny jest - w przekonaniu ustawodawcy - narzędziem, które najskuteczniej zmusi przedsiębiorców do przestrzegania prawa. I trudno się dziwić takiemu myśleniu. Samo nałożenie kar administracyjnych w ustawie odpadowej spowodowało od marca tego roku, zaobserwowany przez starostwa, wzmożony ruch w przyjmowaniu wniosków o zatwierdzenie decyzji na gospodarowanie odpadami. Ponadto dopiero kary pozwalają zwrócić uwagę przedsiębiorcy na środowisko i przyczynić się tym samym do działalności na korzyść środowiska. Niestety świadomość ekologiczna w porównaniu do naszych zachodnich czy zamorskich sąsiadów jest bardzo niska i tylko dotkliwe sankcje przemawiają do naszej środowiskowej wyobraźni.

Projekt kodeksu karnego jest wynikiem konieczności ujednolicenia prawa i współpracy państw członkowskich. Dzięki nowym regulacjom ograniczona zostanie ilość transgranicznych przestępstw przeciw środowisku oraz zmniejszy ilość przestępstw popełnianych przez przedsiębiorców, których siedziby mogą znajdować się w innych państwach członkowskich. Przestępcy nie będą mogli wykorzystać na swoją korzyść różnic istniejących w przepisach państw członkowskich.


Cel dyrektywy karnej

Celem tej dyrektywy jest zapewnienie skuteczniejszej ochrony środowiska. Przygotowane w Ministerstwie Środowiska założenia do projektu nowelizacji Kodeksu karnego i innych ustaw zostały skierowane do rozpatrzenia przez Komitet ds. Europejskich Rady Ministrów. Wdrożenie tych regulacji będzie się odbywać przez zmianę lub uzupełnienie przepisów:

• Kodeksu karnego - rozdziału "Przestępstwa przeciwko środowisku" ( Rozdział XXII),

a także ustaw:

• ochronie przyrody,
• substancjach zubożających warstwę ozonową  oraz
• odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Polska, jako członek UE, jest zobowiązana do wdrożenia dyrektywy do 26 grudnia 2010 roku .

Najważniejsze zmiany, jakie przewiduje projekt:
Ustawa/ art. kk	Charakter zmiany
Kodeks karny [Dz.U.97.88.553] art. 182 kk	Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją  albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeżeli czyn określony w pkt. 1-  popełniony został w związku z prowadzeniem zakładu, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli sprawca czynu określonego w pkt. 1 działa nieumyślnie podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w punkcie 2 działa nieumyślnie podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Zmiana doprecyzowuje zapisy w odniesieniu do sposobu zanieczyszczenia środowiska i  bezpośrednio określa karę za szkodę w określonym komponencie środowiska oraz różnicuje karę ze względu na rodzaj podmiotu wyrządzającego szkodę w środowisku i rodzaj jego winy. We wcześniejszym zapisie przedsiębiorca mógł zostać ukarany pozbawieniem wolności od 3 miesięcy do lat 5, gdy odpowiadał za zanieczyszczenie wody, powietrza lub ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że mogło to zagrozić życiu lub zdrowiu wielu osób lub spowodować zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach i na tym zapis się kończył.
Kodeks karny [Dz.U.97.88.553] Art. 185 § 1 - § 3 kk	Jeżeli następstwem czynów wymienionych powyżej oraz tych wymienionych poniżej, takich jak: składowanie , usuwanie, przerabianie, unieszkodliwianie albo przewożenie odpadów lub substancji wbrew przepisom i w takich warunkach lub w taki sposób, że może to zagrozić środowisku, sprowadzanie wbrew przepisom z zagranicy odpadów lub substancji zagrażających środowisku. przewożenie, gromadzenie, składowanie ,  porzucanie lub pozostawianie bez właściwego zabezpieczenia materiału jądrowego albo innego źródła promieniowania jonizującego, jest: zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach lub istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziem - sprawca podlega pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka - sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10, śmierć człowieka - sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12. Zaostrzono wymiar kary. Wcześniej można było wymierzyć jeden rodzaj kary za ogólnie pojęte dopuszczenie się strat w środowisku - pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Kodeks karny [Dz.U.97.88.553] Art. 183.  § 1. kk	Kto wbrew przepisom składuje, usuwa, przetwarza, dokonuje odzysku, unieszkodliwia albo transportuje odpady lub substancje w takich warunkach lub w taki sposób, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Odpowiedzialność karna jest już w sytuacji, gdy działanie podmiotu zagraża życiu  lub zdrowiu choćby jednej osoby oraz w przypadku, gdy jego skutkiem jest spowodowanie znacznej szkody dla jakości powietrza, gleby lub wody. Uwaga! Karze będzie podlegać nawet nieumyślne popełnienie wszystkich czynów dotyczących niewłaściwego postępowania z odpadami. Wcześniejszy zapis odnosił się do zagrożeń życia lub zdrowia wielu osób i nie precyzował strat w poszczególnych komponentach środowiska.
Ustawa o ochronie przyrody [Dz.U. z 2004 r. nr 92, poz. 880] Art. 127a kk	Wprowadzono w ustawie przepis określający odpowiedzialność karną za przestępstwo polegające na posiadaniu lub przywłaszczeniu takiej liczby chronionych gatunków, która może wpłynąć na zachwianie ich populacji. Kto naruszając zakazy obowiązujące w stosunku do roślin, zwierząt, grzybów objętych ochroną gatunkową, wchodzi w posiadanie okazów w liczbie większej niż nieznaczna, w takich warunkach lub w taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie właściwego stanu ochrony gatunku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Ustawa o ochronie przyrody [Dz.U. z 2004 r. nr 92, poz. 880] Art. 128 ust 1 i 2, art. 128 kk	Dodano zapis o karze za nieumyślne spowodowanie strat w gatunku chronionym. Kto zabija, niszczy, wchodzi w posiadanie lub handluje okazami gatunku, w liczbie większej niż nieznaczna, podlegającego ochronie, podlegającego ochronie na podstawie przepisów, o których mowa w art. 61 ust. 1 w takich warunkach lub w taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie właściwego stanu ochrony gatunku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Więcej przeczytasz na www.ochronasrodowiska.eu

Podstawa prawna:

1. Projekt z 19 maja 2010 r. - założenia do projektu ustawy o zmianie ustawy – kodeks karny oraz niektórych innych ustaw stanowiącego transpozycję dyrektywy parlamentu europejskiego i rady 2008/99/we z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne (Dz.Urz. UE l 328 z 6 grudnia 2008 r., str. 28).